Fęrsluflokkur: Bloggar

Žingsetningarręša forseta

Žingsetningarręša forseta nś ķ vikunni var eftirtektarverš fyrir fleira en eitt. Hér veršur ašeins staldraš viš žau ummęli aš endurskoša žurfi lög um forsetaembęttiš ķ ljósi umręšna undanfarna daga. Hugsanlega legg ég dżpri merkingu ķ žau ummęli en forsetinn sjįlfur en į slķku verš ég sjįlfur aš bera įbyrgš.

Ég hef um nokkra hrķš veriš žeirrar skošunar aš endurskoša žurfi įkvęši stjórnarskrįrinnar um forsetann frį grunni. Žar į ég viš greinar 3-30 ķ stjórnarskrįnni. Góš vinnuregla fyrir Alžingi vęri aš taka žesaar 28 greinar og gera žęr aš sérstökum lögum utan stjórnarskrįrinnar og vinna meš žęr žar. Žetta er ķ anda žess sem gildir um rķkisstjórnina sem starfar eftir sérstökum lögum utan stjórnarskrįr. Aš vķsu tvinnast žetta nokkuš saman ķ įšur nefndum greinum stjórnarskrįrinna. En stór hluti žessara greina, žaš er greinar 13-30, eru arfleifš frį konungsrķkinu Ķslandi sem er ekki lengur til og žurfa žvķ aš breytast ķ žį įtt sem viš viljum lįta gilda ķ lżšveldinu Ķslandi. Lokagrein ętti aš vera aš lögin taki gildi eftir nęstu Alžingiskosningar aš žvķ tilskildu aš žau verši samžykkt ķ žjóšaratkvęšagreišslu sem fari fram samhliša žeim kosningum og um leiš falli nišur greinar 3-30.

Samhliša žessu žarf aš leita uppi öll įkvęši ķ nśgildandi lögum sem eru arfleifš frį konungsrķkinu Ķslandi en eiga ekki lengur heima ķ lżšveldinu Ķslandi og gera į žeim višeigandi breytingar. Žetta į mešal annars viš um įkvęšin um uppreisn ęru sem ég tel aš hafi veriš efst ķ huga forsetans.

Aš sjįlfsögšu žarf aš fara fram almenn umręša ķ žessu ferli um hvaša hlutverki forsetinn į aš gegna ķ okkar žjóšfélagi. Ég lęt umsögn ķ žeim efnum bķša betri tķma.


Höfnum minnihlutalżšręši

Stjórnarskrįrnefnd er meš ķ farvatninu tillögu um aš innleiša minnihlutalżšręši ķ stjórnarskrį Ķslands, žaš er aš 15% kosningabęrra manna geti tekiš völdin af Alžingi og lįtiš fara fram žjóšaratkvęšagreišslu um lög sem Alžingi hefur samžykkt. Žetta hugnast mér ekki. Ég hefši tališ ešlilegra aš stjórnarskrįrnefnd hefši hugaš aš öšrum leišum til aš koma valdi til žjóšarinnar. Ķ žvķ sambandi vęri viš hęfi aš įkvęši um stundarsakir ķ stjórnarskrįnni sem kom inn įriš 2013 verši framlengt til lķfstķšar, žaš er verši sett inn ķ stjórnarskrįna ķ stša nśverandi tveggja žinga įkvęšis um samžykki breytinga. Žar meš vęri kominn įfangi aš žvķ aš fęra vald til žjošarinnar eins og stefnt var aš meš įkvęši ķ stjórnarskrįnni 1942. Sķšan mętti bęta viš aš sömu ašferš, žaš er žjóšaratkvęšagreišslu, skuli višhöfš um lög eša įlyktinar frį Alžingi sem koma til meš aš hafa įhrif į fullveldi Ķslands.

En fyrsti įfanginn er aš fella ķ žjóšaratkvęšagreišslu tillöguna um aš innleiša minnihlutalżšręši ķ stjórnarskrįna.

Nęsti įfangi ętti sķšan aš vera aš endurskoša żmis įkvęši ķ gildandi stjórnarskrį sem ekki falla aš nśgildandi stjórnkerfi. Žar mį nefna ašra greinina um žrķskiptingu valdsins, fęra hana aš nśtķmanum, og greinar 13-30 sem ķ raun fjalla fyrst og fremst um valdsviš rķkisstjórnar og rįšherra en ekki um valdsviš forsetans. Ķ stjórnarskrįnni 1942, žegar bśiš var aš įkveša aš stofna lżšveldi į Ķslandi, var įkvęši um aš breyta sem minnstu frį žįgildandi stjórnarskrį yfir ķ nżja stjórnarskra lżšveldisisns öšrun en žvķ sem naušsynlegt vęri vegna lżšveldisins, žaš er aš setja forseti ķ staš konungur og svo framvegis. Žó var eitt įkvęši sem féll nišur, žaš aš konungur hefši ęšsta vald ķ öllum mįlum žjóšarinnar. Ķ stašinn var įkvešiš ķ stjórnarskrįnni 1942 aš ęšsta valdiš flyttist til žjóšarinnar. Žetta sķšasttalda gleymdist žó aš taka fram ķ lżšveldisstjórnarskrįnni.


Er flóttafólk nżtt vandamįl?

Vandi flóttamanna er mįl fréttanna ķ dag. Umręšan er mjög einsleit. Žaš žarf aš hjįlpa sem flestum. En kannski getur sagan kennt okkur aš įstęšur til flótta geta veriš margar.

Flótti frį Ķslandi į seinni helmingi nķtjįndu aldar og ķ upphafi žeirrar tuttugustu var af żmsum įstęšum. Slęmt vešurfar, fįtękt, gróšahyggja og gylliboš aš vestan hafa eflaust skipt mįli.

Ķsland byggšist vegna žess aš żmsir ķ Noregi komust ķ óžokka hjį rķkjandi konungi og flżšu žvķ land. En įstęšurnar voru fleiri.

Evrópa hefur oftsinnis oršiš fyrir įsókn śr żmsum įttum gegnum aldirnar. Nefnum Germana, Langbarša og Maggyara śr austri, heilu žjóšflokkana sem voru bara aš leita aš betra landi til aš bśa ķ. Žį voru fyrri ķbśar bara hraktir į brott. Sama gilti aš einhverju leyti žegar Mįrar hertóku Sušur-Spįn og Portśgal.

Er ekki rįš aš staldra viš og ķhuga hvort įstęšur nśverandi flóttamannavanda séu ekki eins einsleitar og lįtiš er ķ vešri vaka. Flóttamašur kann aš vera į flótta undan ofrķki eša öšru įmóta ķ fyrri heimkynnum, Hann getur eins veriš aš leita betri lķfsgęša en hann hefur bśiš viš fram til žessa. Hann getur lķka veriš aš kanna hvort henn geti ekki komist til meiri metorša eša valda annars stašar en heima fyrir. Kannski eru einhverjir aš flżja frį eigin ódęšisverkum heima fyrir.

Viš móttöku flóttamanna žarf aš huga aš mörgu. Vonandi gera rįšamenn Ķslands sér grein fyrir žvķ og lįta ekki undan mśgęsingu žeirri sem birtist nś ķ fjölmišlum.

 


Hver į snjóinn?

Fiskveišistjórnunarfrumvarp strandar į žeirri spurningu aš sögn hver eigi fiskinn ķ sjónum. Spurningin er ekki nż af nįlinni. Stjórnlagarįš reyndi aš įkveša svariš ķ eitt skipti fyrir öll ķ tillögum sķnum aš „nżrri“ stjórnarskrį. Ekki voru allir sįttir viš oršalagiš žar. Viš žurfum nefnilega aš svara mörgum spurningum įšur en viš svörum spurningunni um eignarhald į fiskinum.

Hvaš er aušlind ķ nįttśru Ķslands? Ķ žessari spurningu felast fleiri en ein spurning.

Hvaš felst ķ žvķ aš eiga nįttśruaušlind? Hér er einnig fleira en eitt įlitamįl.

Hver į snjóinn sem fellur į hįlendi Ķslands? Žessari spurningu žurfum viš ekki aš svara til aš komast aš nišurstöšu um fiskinn. Spurningin getur žó veriš okkur įgętt ęfingarefni aš leita svars viš spurningunni um fiskinn.

Er umręddur snjór aušlind? Jį aš meštalinni rigningunni sem fellur į sama svęši. Žegar snjórinn brįšnar og rennur til sjįvar įsamt regnvatninu losnar orka  śr lęšingi sem breyta mį ķ raforku og rafmagniš er žörf aušlind.

Hver į žį snjóinn? Er hann eign žjóšarinnar eša er hann ķ einkaeign? Fljótt į litiš viršist hann hljóta aš vera ķ eign žjóšarinnar, aš minnsta kosti aš žvķ marki sem hann fellur ķ óbyggšum. Og žó. Nżlega fengu bęndur sem eiga land aš Jökulsį į Dal greišslu fyrir sinn eignarhlut ķ snjónum sem nżtist Landsvirkjun til raforkuframleišslu ķ Fljótsdalsvirkjun, öšru nafni Kįrahnjśkavirkjun.

Žetta gęti leitt til enn einnar spurningar. Hvaš felst ķ žvķ aš eiga nįttśruaušlind? Ķ dęminu um snjóinn er eignarrétturinn fyrst og fremst, kannski einvöršungu, rétturinn til aš nżta aušlindina.

Hver er žį munurinn į žvķ aš eiga aušlind og hafa rétt til nżtingar hennar? Hver er til dęmis munurinn į žvķ aš eiga jörš og žvķ aš eiga fiskveišikvóta? Er ekki hvort tveggja spurning um rétt til nżtingar viškomandi aušlindar? Spyr sį sem ekki veit.

Ķ raun hef ég engu svaraš um eignarrétt į fiskinum ķ sjónum. Svar viš žeirri spurningu hlżtur  aš eiga heima ķ löggjöf sem tekur tillit til eignarréttar eša öšru nafni nżtingarréttar ķ mun vķštękari merkingu en svo aš žaš eigi heima ķ lögum um fiskveišstjórnun.


Mį ekki segja sannleikann?

Žaš hefur veriš ljóst öllum sem žaš hafa viljaš sjį aš Ólafur Ragnar Grķmsson hefur frį upphafi ferils sķns sem forseti viljaš vera pólitķskur forseti. Ummęli Steingrķms og Össurar eru bara stašfesting į žessu. Hvers vega mį ekki segja frį žessu? Žaš vęri nęr aš huga aš Stjórnarskrįnni sem segir ķ meginatrišum aš forsetinn eigi aš vera ópólitķskur. Spurningin er žį bara žessi: Vilja Ķslendingar hafa ópólitķskan forseta lķkt og forverar Ólafs voru eša vilja menn fį aš kjósaa sér pólitķskan forseta sem žį vęri um leiš forsętisrįšherra lķkt og gerist ķ Frakklandi og USA?
mbl.is „Lżšręšinu ekki til framdrįttar“
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

Um bloggiš

Sigurbjörn Guðmundsson

Höfundur

Sigurbjörn Guðmundsson
Sigurbjörn Guðmundsson
Verkfræðingur, ellilífeyrisþegi, áhugamaður um þjóðfélagsumræðu
Sept. 2017
S M Ž M F F L
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Heimsóknir

Flettingar

  • Ķ dag (24.9.): 0
  • Sl. sólarhring: 0
  • Sl. viku: 2
  • Frį upphafi: 48

Annaš

  • Innlit ķ dag: 0
  • Innlit sl. viku: 2
  • Gestir ķ dag: 0
  • IP-tölur ķ dag: 0

Uppfęrt į 3 mķn. fresti.
Skżringar

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband